Karakterstructuur.

Karakterstructuur. door Piet Rouw.

Karakterstructuren: we hebben allemaal wat.  Wie je bent of wie je wilt zijn ligt opgeslagen in je karakter.   Zo is ieder mens uniek in zijn reactie op situaties en in het aangaan van relaties. 
Psychisch gezonde personen hebben een bewuste controle over hun leven. Ze weten wie ze zijn, wat ze doen. Ze kennen hun sterke en zwakke kanten. Ze zijn verdraagzaam. Psychisch gezonde personen leven in het hier en nu,  ze verlangen naar uitdaging en opwinding in hun leven.   Ze streven naar nieuwe doelen en ervaringen.   Psychisch gezonde personen houden niet op met groeien.  Toch is het zo dat veel mensen geen levendigheid belichamen.   Hun groeiproces staan ze in de weg.  Vaak blijft het gevoel van mensen verborgen achter maskers.  De eenheid van lichaam en ziel blijft dan vreemd. De in de mens aanwezige energie wordt vaak verkeerd gebruikt en houdt blokkades in stand die de ontwikkeling naar  een gezonde persoonlijkheid in de weg staan. Toch is levendigheid voorhanden en wil tot ontplooiing komen in het voortdurend proces van het leven waar blokkades blijven opdoemen.  In de bio-energetische therapie gebruik je het lichaam als werkmateriaal  voor bewustwording van deze processen.

Karakter en karakterstructuur:

Het karakter weerspiegelt hoe bepaalde ervaringen, worstelingen en compromissen iemand die op jonge leeftijd niet tegen de druk van de omstandigheden was bestand, hebben belast.  De reactie van het karakter is dat er door het doen van compromissen,  hij zich een levensconcept ontwikkelt vanuit een defensieve houding:  verdediging tegen de druk van omgeving. Dat komt tot uitdrukking in  de reactie die het karakter geeft op zijn omgeving.  De bepalende levensomstandigheden zijn de omgeving waarin een kind opgroeit.   Hierin uit het kind zijn behoefte en krijgt het van de omgeving (met name ouders) een reactie.  De behoeftes van een kind kunnen beloond worden.  Daaruit volgt vertrouwen. Het kind zal zich veilig en beschermd voelen.  Behoeftes kunnen worden gefrustreerd. Uit die frustratie wordt de karakterstructuur geboren.  Hoe moet een kind reageren als het iets puurs verlangt wat het niet krijgt.  Die structuur heeft een zichzelf versterkend mechanisme, het zet zichzelf steeds vaster. In grote lijnen kunnen er uit de ontwikkeling van een kind verschillende karakterstructuren ontstaan. De persoonlijkheidsontwikkeling doorloopt in volgorde van het nulde tot het vijfde jaar in vier fasen: beamen, nemen, vasthouden en overgave.  1. Beamen: ik wil leven, ik mag er zijn, de omgeving houdt van me, ik voel warmte.  2. Nemen: ik wil krijgen, ik wil afhankelijk zijn, ik wil verzorgd worden.  Verlangens en behoeftes komen tot rust.  3. Vast: behouden: ik wil vasthouden wat ik heb gekregen,  ik wil autonoom worden, ja en nee kunnen zeggen en doen, ik wil zelfstandig worden   4. Geven: Ik wil delen, weggeven van wat ik heb gekregen. Ik wil erkend worden, bewondering hebben, ik wil seksueel geliefd zijn. Gelijktijdig in deze processen is er de behoefte aan het hebben van vertrouwen,  het op de ander aankunnen. 

Verstoring:

Vaak vindt er verstoring plaats in de ontwikkelingsprocessen.  Het is onmogelijk dat de omgeving (met name ouders) geen fouten maakt in de opvoeding. Ook hun karakter is gevormd door frustratie van hun behoefte  en in dit eeuwig repeterend proces zullen we blijven leven.  Als we ook de maatschappij die allerlei normen en waarden min  of meer voorschrijft en die in de tijd kunnen schuiven erbij betrekken  zal het duidelijk zijn dat er altijd behoeftes van een kind worden gefrustreerd.  Toch is het goed te weten dat (de mate van) de frustraties van behoeftes  de sterkte van de karakterstructuur bepaalt. Structuren bepalen echter wel de levendigheid van de mens.  Vanuit de bio-energetica worden vijf karakterstructuren onderscheiden   die voortkomen uit de frustratie van de behoefte. Elke karakterstructuur is een verkeerde energetische ontwikkeling  met geheel eigen kenmerken die op een te kort in een van de ontwikkelingsfasen of een te snelle ontwikkeling wijst.

De afwezige karakterstructuur:

Als beaming uitblijft, zal een persoonlijkheid zich niet helemaal thuis voelen in zichzelf. Angst, wantrouwen en afstand manifesteren zich. Fantasie wordt manifest boven de werkelijkheid. Er ontstaat een negatieve kijk op de wereld en lichaam en ziel vervreemden. Het lichaam straalt angst uit en schuchterheid.  In en rond de gewrichten treden insnoeringen op. De stroom van gevoelens wordt door vernauwingen beperkt. De houding is van "raak mij niet aan!, Wat wil je van me! Doe mij niets aan!" De houding is vaak afgesneden van contact.

De behoeftige karakterstructuur:

Als de behoefte tot nemen gefrustreerd wordt,  krijgt een kind onvoldoende en wordt de persoonlijkheid getekend door gebrek.  Claimen, zuigen, stil verdriet het niet in staat zijn verlangens en gevoelens uit te drukken, zich altijd tekortgedaan voelen zijn kenmerken van deze structuur.  De grondslag voor verslaving is hiermee gelegd (zuigen aan de drankfles)   Geen zelfvertrouwen, ik kan het niet maken,  maken dat de orale persoonlijkheid zich van zijn verantwoordelijkheid onttrekt.  Het lichaam kromt zich uit zwakheid tot een vraagteken.   Zwakheid is het kenmerk. Staan met de benen op slot.  Vaak worden de handen en armen uitgestrekt. Verlangend! Vaak verslaafd.

De opofferende karakterstructuur:

Als de behoefte tot vasthouden gefrustreerd wordt en het kind  geremd wordt een eigen autonomie te ontwikkelen  door voortdurend te moeten voldoen aan wat de omgeving  vraagt (braaf zijn), wordt de spontane expressie weggedrukt. Verkrampingen, remmingen en schaamtegevoel zetten zich vast. Dienstbaarheid, schuldgevoel, verplichtingen maakt plaats  voor het zelf verantwoordelijkheid nemen.

De afstandelijke karakterstructuur:

De behoefte tot geven en het zich aanbieden van een seksueel wezen  vanuit zelfacceptatie is dusdanig gefrustreerd dat de rigide persoonlijkheid  zich in zal houden uit angst om iets kwijt te raken.   De rigide persoon is trots, ongenaakbaar, en terughoudend om op  die manier de kwetsbaarheid te verdoezelen.  Ook wel de structuur van het gebroken hart genoemd.  Het huilen voelt niet echt. Een sterk gevoel voor eigen liefde (narcisme) hysterische  en theatrale kenmerken typeren deze persoonlijkheid.

De wantrouwende karakterstructuur:

In de ontwikkeling van beamen, nemen, vasthouden en geven kan een kind vanwege het feit dat hij alles eerder en beter moet kunnen, geforceerd worden in de weg naar de volwassenheid. Als het kind te snel met volwassenheid wordt opgezadeld en voortdurend wordt opgejaagd en gecomplimenteerd met zijn snelle ontwikkeling zal de innerlijke groei nauwelijks plaatsvinden en ziet er leeg uit. Psychopaten kunnen menselijke zwakheid nauwelijks toelaten. Ze moeten snel sterk, groot en zeer invloedrijk zijn. Anderen worden gebruikt om zelf buiten schot te blijven. Psychopaten gebruiken macht en agressie om hun doel te bereiken. Hun drijfveer is angst! Maar dat wordt overschreeuwd.Het lichaam is bovenaan sterk en onderaan zwak. Overtroeven, ook lichamelijk.

Mengvormen:

De hierboven omschreven bio-energetische karakterstructuren komen in de regel in mengvorm voor.Een kind is niet slechts op een punt gefrustreerd. In iemands levenshouding komt de karakterstructuur het duidelijkst uit. Maar de structuren beperken de levendigheid van de mens. Het ontplooiingsproces komt tot stilstand en de ontwikkeling stagneert. 

Uitgangspunt:

In de bio-energetica is het uitgangspunt dat je niet je karakter bent, maar dat je een karakter hebt.